NSND Quốc Anh hiện là gương mặt gạo cội của ngành chèo. Không chỉ nổi tiếng ở lĩnh vực chèo, khoảng mười năm trở lại đây, khán giả đã quá quen thuộc với một gương mặt hài – NSND Quốc Anh. Và, còn có cả một nghệ sĩ Quốc Anh trong những bộ phim truyền hình dài tập cùng được khán giả hết sức mến mộ.
NSND Thúy Mùi, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội luôn đánh giá đúng mức về anh – người đồng nghiệp – người cộng sự đã giúp Nhà hát trở nên tiếng tăm hơn bởi những vai diễn xuất thần của mình. Một Nguyễn Trãi trong “Oan khuất một thời”, một Cao Bá Quát trong “Cao Bá Quát”- hai vở diễn Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, do NSND Quốc Anh thủ vai để lại những ấn tượng sâu đậm về những nhân cách văn hóa nổi tiếng của đất Thăng Long xưa, những nhân cách văn hóa lớn nhưng lại có kết cục hết sức bi thảm.
Quốc Anh giỏi là ở chỗ anh có thể sắm đủ các loại vai, từ những vai thư sinh mẫu mực, như Thiện Sĩ, Từ Thức, Trương Viên, Lưu Bình… Những vai hề áo ngắn, áo dài, đến những vai hoàng tử trong Hoàng hậu Ba Tư, hay Tấm Cám… và cả những vai có tính cách đểu cáng, như Trần Phương, Thúc Sinh, háu gái như xã trưởng, Bá Kiến… những danh nhân văn hóa như Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát. Và, gần đấy nhất là Quan lớn “rởm” trong vở Quan lớn về làng – vở diễn được tặng huy chương vàng toàn quốc cho chèo đề tài hiện đại. Bản thân Quốc Anh ngoài giải vàng cá nhân, còn được Ban Tổ chức, Hội Nghệ sĩ Sân khấu tặng giải thưởng diễn viên xuất sắc nhất hội diễn. Mà thật lạ, vai diễn nào của anh cũng sâu, cũng ngọt, cũng làm say lòng người thưởng thức, thế mới tài chứ!
Trong vai Nguyễn Trãi, Quốc Anh diễn hết mình. Anh lột tả cái bi thương, nỗi đau oan nghiệt đến nỗi phải chịu nạn chu di tam tộc, biết mà không thể làm gì để cứu vãn tình thế, chỉ cay đắng ngậm ngùi, đau xót nhìn những người thân yêu trong dòng tộc phải chịu chết thảm.
Bạn nghề càng yêu quí, nể phục NSND Quốc Anh khi anh “thổ tận can tràng” hun đúc cho nhân vật Nguyễn Trãi. Bảy điều tri ân của Nguyễn Trãi với những người ông một đời gắn bó… Bảy vò “tiên tửu” người dân tri ân để tiễn biệt vị quan hành khiển họ rất mực nể trọng, thương yêu cũng trở nên có vía, có hồn cùng ông vào cõi thiên thu…
Những làn ngâm, làn hát của Nguyễn Trãi qua chất giọng ấm, da diết của Quốc Anh góp phần đẩy tính cách của nhân vật thêm phần cô đọng, thấm đẫm chất chèo.
Đến nay, đã 31 năm kể từ ngày Quốc Anh đến với nghệ thuật, đến với chèo để làm rạng danh làng chèo, anh đã gặt hái không ít thành công. Trong cuộc sống, đã có lúc cả sự nghiệp lẫn riêng tư tưởng như không mỉm cười với anh, nhưng Quốc Anh vẫn tự tin vào bản thân. Và, quả thực, đúng như nhân gian vẫn có câu: trời chẳng bao giờ cho ai tất cả, nhưng cũng chẳng lấy của ai tất cả bao giờ...
Với 10 huy chương vàng trong các kỳ Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc và rất nhiều giải thưởng khác anh được tặng vì đã có tài năng và cống hiến cho sự nghiệp bảo lưu, phát triển nghệ thuật chèo nói chung, Nhà hát Chèo Hà Nội nói riêng, Quốc Anh xứng đáng với danh hiệu nghệ sĩ nhân dân.
People’s Artist Quốc Anh – A Distinguished Figure of the Chèo Stage
People’s Artist Quốc Anh was born into a family with a strong artistic tradition. His grandfather, artist Hai Bích, founded a Chèo and cải lương troupe that was once widely known across Thanh Hóa Province and several provinces in central Vietnam. Both of Quốc Anh’s parents were also artists.
There were seven siblings in the family, all of whom showed an aptitude for singing. Yet Quốc Anh was the only one who chose to pursue the arts professionally — a path to which he would devote his life.
Today, Quốc Anh is regarded as one of the veteran and highly respected faces of the Chèo world. Beyond his reputation as a Chèo artist, over the past decade audiences have also become familiar with another side of him: Quốc Anh the comic performer. He has likewise won considerable affection through his appearances in long-running television dramas.
People’s Artist Thúy Mùi, then Director of Hanoi Chèo Theatre, always spoke highly of Quốc Anh as both a colleague and a close artistic collaborator whose exceptional performances helped strengthen the Theatre’s reputation.
His portrayals of Nguyễn Trãi in Oan Khuất Một Thời and Cao Bá Quát in Cao Bá Quát — two productions created in celebration of the 1,000th anniversary of Thăng Long – Hanoi — left a profound impression on audiences. Through these roles, Quốc Anh brought to the stage two great cultural figures of historic Thăng Long, men of remarkable intellect and character whose lives ultimately ended in tragedy.
An Artist of Exceptional Versatility
One of Quốc Anh’s greatest strengths is his extraordinary versatility.
He has successfully portrayed virtually every major character type in the Chèo repertoire: refined scholar roles such as Thiện Sĩ, Từ Thức, Trương Viên and Lưu Bình; both short-costume and long-costume comic roles; princes in productions such as The Persian Queen and Tấm Cám; as well as morally flawed, cunning or comic characters including Trần Phương, Thúc Sinh, the lustful village chief, and Bá Kiến.
His repertoire also includes major historical and cultural figures such as Nguyễn Trãi and Cao Bá Quát.
More recently, he made a particularly memorable impression as the “fake high-ranking mandarin” in Quan Lớn Về Làng, a production that received a Gold Medal at the National Festival of Contemporary Chèo.
For his own performance in the production, Quốc Anh not only received an individual Gold Medal, but was also honoured by the Organising Committee and the Vietnam Stage Artists Association with the award for Outstanding Performer of the Festival.
What is remarkable is that, regardless of the role, Quốc Anh brings to each character a rare combination of depth, warmth and theatrical charm. Whether noble or comic, heroic or flawed, his performances consistently possess the ability to captivate audiences.
Nguyễn Trãi – Tragedy Given Voice
In the role of Nguyễn Trãi, Quốc Anh gave himself completely to the character.
He conveyed the profound tragedy and unbearable injustice of a man condemned to suffer the punishment of the execution of three generations of his family. Nguyễn Trãi understands the catastrophe unfolding around him but is powerless to prevent it. All he can do is endure the bitterness and grief of watching those closest to him face a terrible death.
His fellow artists admired him all the more for the emotional intensity with which he poured his heart into the role.
The scene of Nguyễn Trãi’s seven expressions of gratitude to those who had shared and shaped his life became deeply moving in Quốc Anh’s performance.
Likewise, the seven jars of “immortal wine”, offered by ordinary people as a final tribute to the respected official they loved and admired, seemed to acquire a spirit of their own — accompanying him symbolically on his final journey into eternity.
The recited verses and Chèo melodies performed by Nguyễn Trãi, carried by Quốc Anh’s warm and deeply expressive voice, added further emotional concentration to the character and gave the performance an unmistakable Chèo quality.
More Than Three Decades of Devotion to Chèo
By that time, 31 years had passed since Quốc Anh first entered the performing arts and devoted himself to Chèo. Over those decades, he achieved considerable artistic success and became one of the names who helped bring distinction to the Chèo stage.
There were periods in his life when both his professional career and personal circumstances seemed less than kind to him. Yet Quốc Anh continued to believe in himself and in the path he had chosen.
As an old saying reminds us, life never gives everything to one person — but neither does it take everything away.
With ten Gold Medals at National Professional Theatre Festivals, along with numerous other awards recognising his talent and his contributions to the preservation and development of Chèo, Quốc Anh has made an important contribution not only to Hanoi Chèo Theatre, but to Vietnamese Chèo as a whole.
His artistry, dedication and exceptional versatility have made him fully deserving of the title People’s Artist and established him as one of the most distinguished figures of the contemporary Chèo stage.
