Hơn hai chục năm chưa phải là nhiều đối với cuộc đời một nghệ sĩ biểu diễn, song cũng đủ để khẳng định thành công hay thất bại của mỗi nghệ sĩ làm nghề. Với Ánh, chị có thể tự hào về sự đóng góp của mình cho sự nghiệp bảo tồn và phát triển sân khấu chèo đương đại. Những vai diễn của chị làm nên tên tuổi Ánh chèo của Hà Tây một thời. Và, giờ đây, chị lại trở thành người truyền nghề cho thế hệ diễn viên kế tiếp của Đoàn 3 - Nhà hát Chèo Hà Nội.

Những vai diễn của Ngọc Ánh để lại nhiều ấn tượng trong cuộc đời làm nghề, đó là: Châu Long - vở Lưu Bình Dương Lễ (huy chương vàng Hội thi Các trích đoạn chèo cổ năm 2001), vai Thị Màu - vở Quan Âm Thị Kính, vai Hề già – vở Lý Nhân Tông kế nghiệp, vai Thị Phương - vở Trương Viên, vai Bà Tú - vở Tấm Cám, vai Bà Nghè – vở Quan Nghè xử kiện, vai Công chúa Quỳnh Châu – vở Hoàng Trìu kén vợ, vai Phương Hoa - vở Biển khổ, vai Quỳnh – vở Nỗi đau người mẹ, vai Phi Nhung – vở Nẻo về trắc trở, vai Ngát – vở Giọt đắng ngày xanh, vai Hà Linh – vở Lời trăng trối của tình yêu, vai Tố Liên - vở Thủa ấy Hà Đông, vai Tố Hương – vở Lương tri và tội ác, vai Bà Tú Ngọc Hà - vở Ngọc Hân công chúa, vai Ngọc Hoa – vở Tình xưa đã mất. Ngoài ra, Ngọc Ánh còn tham gia nhiều vai diễn trong phim truyền hình.

Năm 2003, Ngọc Ánh nhận vai Hề già – một nhân vật mà cố NSND. Tào Mạt dồn cả tinh anh thần thái mà hun đúc nên. “Sở đoản” hình thể của chị khi vào vai Châu Long ngày nào, giờ bỗng trở thành thế mạnh giúp chị hóa thân vào vai hề già dễ dàng hơn. Cái khó của Ngọc Ánh là làm sao diễn thoát khỏi cái bóng của NSƯT. Ngọc Viễn bấy lâu đã trùm lên nhân vật Hề già, đã mặc định thương hiệu cho nhân vật này ngay từ khi nó mới ra đời. Để lột tả được tính cách nhân vật với chiều tâm lý phức tạp như Hề già, Ngọc Ánh phải tìm tòi cách thể hiện. Được chính NSƯT. Ngọc Viễn truyền nghề, song Ngọc Ánh đã có những tìm tòi trong cách diễn, không làm bản photo coppy mẫu Hề già từ thày truyền nghề. Ngọc Ánh thể hiện tâm hồn của một con người trọng nhân nghĩa, bỗng chốc bị kẻ ác hãm hại nhưng không hận, không oán, mà vẫn có cái thơ thới, chếnh choáng, khoáng đạt, dân dã mộc mạc của người nghệ sĩ suốt đời mang tiếng hát dâng hiến cho đời, sẵn sàng đón nhận cái chết, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng… chị không thu hẹp không gian biểu hiện của mình trên chiếc bục kê cao, mà di chuyển khắp sân khấu tạo nên sự truyền cảm mạnh mẽ đến khán giả.

Giáo sư Trần Bảng sau khi xem chị diễn, đã thốt lên rằng: Ngọc Ánh đã thực sự chuyển tải được ý đồ của tác giả Tào Mạt.

Lời khen của ông trùm chèo thế kỷ 20 đã động viên, khích lệ Ánh rất nhiều. Với vai diễn này, chị đã nhận được giải nhì trong cuộc thi Tài năng trẻ Sân khấu toàn quốc năm 2003.

Với những cống hiến xuất sắc, Ngọc Ánh được tặng thưởng: huy chương vàng (Liên hoan Các trích đoạn chèo cổ năm 2001), huy chương bạc (Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 2005), huy chương bạc (Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1995), giải nhì tại Hội thi Tài năng trẻ toàn quốc năm 2003… cùng nhiều bằng khen, giấy khen, kỷ niệm chương của các tổ chức, xã hội trao tặng./.

Meritorious Artist Phạm Ngọc Ánh

Born into a family with a strong artistic tradition, Phạm Ngọc Ánh began her professional journey in October 1986, when she successfully auditioned for the Hà Tây Chèo Troupe. From her earliest days on stage, she received direct guidance from artists Hương Thách, Hồng Cơ and Mai Khanh. Combined with the natural instincts of someone raised in an artistic family, this rigorous training enabled Ngọc Ánh to establish herself quickly as a promising Chèo performer.

More than two decades may not seem an especially long period in the life of a performing artist, yet it is more than enough to reveal the depth of an artist’s talent, commitment and contribution.

For Ngọc Ánh, those years became a source of well-earned pride. Through a wide range of memorable roles, she made an important contribution to the preservation and development of contemporary Chèo. Her performances helped establish the name of Ngọc Ánh of Hà Tây Chèo, and today she continues that legacy by passing her knowledge and experience on to younger generations of performers in Troupe No. 3 of Hanoi Chèo Theatre.

A Rich and Diverse Repertoire

Throughout her career, Ngọc Ánh has created a remarkable gallery of characters, many of which have left a lasting impression on audiences.

Among her notable roles are:

Châu Long in Lưu Bình – Dương Lễ, for which she received a Gold Medal at the 2001 Festival of Classical Chèo Excerpts; Thị Mầu in Quan Âm Thị Kính; Hề Già in Lý Nhân Tông Kế Nghiệp; Thị Phương in Trương Viên; Bà Tú in Tấm Cám; Bà Nghè in Quan Nghè Xử Kiện; Princess Quỳnh Châu in Hoàng Trìu Kén Vợ; Phương Hoa in Biển Khổ; Quỳnh in Nỗi Đau Người Mẹ; Phi Nhung in Nẻo Về Trắc Trở; Ngát in Giọt Đắng Ngày Xanh; Hà Linh in Lời Trăng Trối Của Tình Yêu; Tố Liên in Thuở Ấy Hà Đông; Tố Hương in Lương Tri Và Tội Ác; Bà Tú Ngọc Hà in Princess Ngọc Hân; and Ngọc Hoa in Tình Xưa Đã Mất.

Beyond the Chèo stage, Ngọc Ánh has also appeared in a number of television productions, further demonstrating the breadth of her acting ability.

Hề Già – A Defining Artistic Challenge

In 2003, Ngọc Ánh took on the role of Hề Già, or “the Old Clown” — a character into which the late People’s Artist and playwright Tào Mạt had poured immense artistic insight and creative spirit.

Interestingly, a physical characteristic that had once seemed a disadvantage when she portrayed Châu Long later became an unexpected strength, helping her embody Hề Già with greater ease and authenticity.

Yet the greatest challenge lay elsewhere.

For many years, the role of Hề Già had been inseparably associated with Meritorious Artist Ngọc Viễn, whose performance had effectively defined the character from its earliest appearances on stage. Ngọc Ánh therefore faced the difficult task of honouring that legacy while finding an interpretation that was unmistakably her own.

She studied directly under Ngọc Viễn, but refused simply to reproduce her teacher’s performance. Instead, she searched for a personal approach to the character, developing her own understanding of Hề Già’s complex psychological world.

In Ngọc Ánh’s interpretation, Hề Già became a man of deep humanity and moral integrity. Suddenly betrayed and harmed by evil forces, he does not surrender to hatred or bitterness. Instead, he retains a sense of freedom, generosity and rustic simplicity — the spirit of an artist who has spent a lifetime offering his songs to the world and who is prepared to face death with serenity, regarding it as something “lighter than a feather.”

Ngọc Ánh also expanded the physical space of the performance. Rather than confining the character to the raised platform traditionally associated with the scene, she moved throughout the stage, creating a stronger emotional connection with the audience and giving the role a broader theatrical presence.

After seeing her performance, Professor Trần Bảng, one of the most influential figures in twentieth-century Chèo, remarked that:

“Ngọc Ánh has truly conveyed the artistic intentions of playwright Tào Mạt.”

Such praise from one of Chèo’s great masters became an important source of encouragement for the artist.

For her portrayal of Hề Già, Ngọc Ánh received Second Prize at the 2003 National Young Theatre Talent Competition.

An Artist Dedicated to Chèo

In recognition of her outstanding artistic achievements, Ngọc Ánh has received numerous honours, including:

a Gold Medal at the 2001 Festival of Classical Chèo Excerpts;
a Silver Medal at the 2005 National Professional Theatre Festival;
a Silver Medal at the 1995 National Professional Theatre Festival;
and Second Prize at the 2003 National Young Theatre Talent Competition.

She has also been awarded numerous certificates of merit, commendations and commemorative medals by professional, cultural and social organisations.

From the Hà Tây Chèo stage to Hanoi Chèo Theatre, Meritorious Artist Phạm Ngọc Ánh has built a career marked by versatility, dedication and a deep respect for tradition.

Today, beyond her own achievements as a performer, her continuing role in mentoring younger artists ensures that the knowledge, techniques and spirit of Chèo are passed from one generation to the next — keeping the living heritage of this uniquely Vietnamese theatrical art vibrant on the contemporary stage.